SURINAM

Wyświetl większą mapę

Stolica: Paramaribo.

Język urzędowy: holenderski, w użyciu również hindustani, jawajski i angielski.

Jednostka monetarna 1 gulden surinamski = 100 centów w 2004 zastąpiony przez 1 dolar surinamski.

Ludność

348,2 tys. mieszkańców (2005). Średnia gęstość zaludnienia: 3 osoby/km2. Przyrost naturalny: 0,25% (2005). Analfabetyzm: 7%. Skład etniczny: Hindusi (37%), Kreole (31,3%), Jawajczycy (14,2%), Murzyni (8,5%), Indianie (3,1%), Chińczycy (2,8%), Holendrzy (1,4%).

Religia: hinduiści (27,3%), katolicy (22,8%), muzułmanie (19,6%), protestanci (18,8%), animiści (15,8%). Średnia długość życia: mężczyźni 67 lat, kobiety 71 lat (2005).
Warunki naturalne
Wzdłuż wybrzeża rozciąga się pas nizin nadmorskich, sztucznie osuszony, skupiający większość ludności kraju. Od południa do pasa nizin przylega rozległa nizina porośnięta sawannami, która stopniowo przechodzi w niskie góry (część Wyżyny Gujańskiej) porośnięte rzadkim lasem. Najwyższy szczyt kraju - Juliana Top (1280 m n.p.m.). Sieć rzeczna ukierunkowana na północ, do Oceanu Atlantyckiego. Największe rzeki: Corantijn, Marowijne, Litani, Surinam, Tapanahoni.

Klimat równikowy, wilgotny, z sumą opadów w granicach 2000-3040 mm rocznie. Średnia temperatura powietrza i średnie opady dla stolicy kraju wynoszą: w styczniu 26°C i 193 mm, w lipcu 27°C i 226 mm. Naturalną szatą roślinną na wybrzeżu są namorzyny, a we wnętrzu lasy z cennymi gatunkami drzew o bardzo twardym drewnie. Świat zwierzęcy reprezentują m.in.: tapiry, leniwce, oceloty, wiele gatunków węży, ptaków i nietoperzy.

Historia

w XVI w. o ziemie dzisiejszego Surinamu rywalizowali Hiszpanie i Holendrzy, w poł. XVII w. także Anglicy. Na mocy traktatu podpisanego w 1667 w Bredzie posiadłości w Surinamie, zwane Gujaną Holenderską, otrzymali Holendrzy w zamian za Nowy Amsterdam (późniejszy Nowy Jork). Od końca XVII w. powstawały plantacje kawy i trzciny cukrowej, na których zatrudniano niewolników z Afryki. 1814 Surinam wyodrębnił się jako kolonia holenderska. 1863 zniesiono niewolnictwo, co spowodowało napływ Chińczyków, Jawajczyków i Hindusów zatrudnianych na plantacjach.

Po II wojnie światowej rozwinęła się eksploatacja boksytów. 1954 kraj uzyskał autonomię wewnętrzną, a w 1975 pełną niepodległość. Wycofanie się w 1979 z rządu ministrów pochodzenia jawajskiego wywołało na początku 1980 kryzys polityczny, którego skutkiem stał się przewrót wojskowy. Zawieszono konstytucję, rozwiązano parlament, nasiliła się opozycja.

W wyniku kolejnego puczu w tym samym roku władzę objął major D. Bouterse jako szef Rady Wojskowej, do 1988 faktyczny dyktator, a do 1992 wywierający znaczący wpływ na politykę państwa. Bouterse ustąpił ze stanowiska na żądanie wybranego w 1991 w wolnych wyborach prezydenta R. Venetiaana. Trwająca od 1980 wojna partyzancka została zakończona, w 1992 podpisano układ pokojowy z rządem. Od 14 września 1996 prezydentem był Jules Wijdenbosch. W 2000 został on zastąpiony na stanowisku przez R. Venetiaana.

2004 powołano specjalny trybunał dla rozstrzygnięcia sporu granicznego z Gujaną.

Ustrój polityczny

Obowiązuje konstytucja z 1987, na mocy której Surinam jest wielopartyjną republiką z jednoizbowym parlamentem - Zgromadzeniem Narodowym z 51 miejscami (wybory powszechne, pięcioletnia kadencja). Prezydent, sprawujący równocześnie funkcję szefa rządu, wybierany jest przez Zgromadzenie Narodowe na pięcioletnią kadencję.

Gospodarka

Surinam jest krajem rolniczo-przemysłowym. Uprawia się głównie: ryż, trzcinę cukrową, bananowiec. Hodowla nie ma dużego znaczenia. Przemysł opiera się na eksploatacji boksytów, z których otrzymuje się aluminium, oraz złota, rudy żelaza, kaolinu i ropy naftowej. Nadto zakłady przemysłu spożywczego, włókienniczego i obuwniczego.

Dochód narodowy 4 300 USD na 1 mieszkańca 2004. Inflacja: 23% (2003). Zadłużenie zagraniczne 321 mln USD (2004). Struktura zatrudnienia: usługi - 63,2%, przemysł - 20%, rolnictwo - 16,8%. Handel zagraniczny: eksportuje się głównie boksyty, ryż, krewetki do Norwegii (31,1%), Stanów Zjednoczonych (16%), Kanady (13,2%), importuje się maszyny, paliw, towary przetworzone ze Stanów Zjednoczonych (28,2%) i Holandii (21,2%). Obroty w handlu z zagranicą – eksport 495 mln USD, import: 604 mln USD (2002).