Wyświetl większą mapę

Urugwaj, Uruguay, Wschodnia Republika Urugwaju, República Oriental del Uruguay, państwo we wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim. Graniczy z Argentyną i Brazylią. Powierzchnia 177,4 tys. km2.

Stolica: Montevideo.

Główne miasta: Salto, Paysandú, Las Piedras, Rivera, Tacuarembó.

Język urzędowy: hiszpański.

Jednostka monetarna 1 peso = 100 centesimos.
Ludność
3,4 mln mieszkańców (2005). Przyrost naturalny: 0,47% (2005). Skład etniczny: Hiszpanie i Włosi (86%), Metysi (3%), Mulaci (1%).

Wyznania: katolicy (60%), protestanci (3%), judaiści (2%), bezwyznaniowcy (35%). Średnia długość życia: mężczyźni 73 lata, kobiety 80 lat (2005).
Warunki naturalne
Powierzchnia nizinna, porośnięta roślinnością sawannową (campos) i stepową (pampa). Na północy fragment Wyżyny Brazylijskiej. Najwyższy szczyt Cerro Catedral, 513 m n.p.m.

Klimat podzwrotnikowy. Średnia temperatura powietrza i średnie opady dla stolicy kraju wynoszą: w styczniu 23°C i 77 mm, w lipcu 11°C i 67 mm.

Główne rzeki: Urugwaj, Negro, Cuarein, Queguay Grande. Liczne jeziora lagunowe, największe Mirim (Merín). Lasy subtropikalne, galeriowe stanowią 4% powierzchni.
Historia
W czasach prekolumbijskich zamieszkany przez Indian Charrúa.

1515 Hiszpan J. Diaz de Solis dotarł do ujścia La Platy. Opór miejscowych Indian, a przede wszystkim brak poważniejszych bogactw naturalnych opóźnił procesy kolonizacyjne. 1724 Hiszpanie założyli Montevideo, w dwa lata później cały Urugwaj został przyłączony do wicekrólestwa Peru, w 1776 do wicekrólestwa La Platy.

1810-1814 wyzwolony spod władzy hiszpańskiej przez powstańców pod dowództwem J.G. Artigasa. 1816 anektowany przez Portugalczyków i przyłączony do Brazylii. 1825 proklamował niepodległość. 1828 Argentyna i Brazylia, w traktacie podpisanym w Rio de Janeiro, ostatecznie uznały suwerenność Urugwaju. W pierwszych latach niepodległości o wpływy w kraju rywalizowały dwie partie polityczne - liberalnych colorados, reprezentujacych burżuazję miejską z wybrzeża, oraz konserwatywno-klerykalnych blancos, związanych z interesami hodowców bydła z interioru.

1839-1852 Urugwaj toczył wojnę z Argentyną, 1865-1870 w sojuszu z Argentyną i Brazylią walczył z paragwajskim dyktatorem F. Solano Lópezem. Sytuacja wewnętrzna ustabilizowała się dopiero za prezydentury J. Batlle y Ordóñeza (1903-1907 i 1911-1917).
Polityka wewnętrzna - dyktatura wojskowa
1919 wprowadzono w życie nową konstytucję, a wraz z nią szereg reform, które zmodernizowały i ustabilizowały kraj. Zagwarantowano m.in. rozdział Kościoła od państwa, wprowadzono powszechne prawa wyborcze, system powszechnych ubezpieczeń społecznych, ograniczono władzę prezydenta, wprowadzono 8-godzinny dzień pracy, przeprowadzono nacjonalizację banków oraz przedsiębiorstw i zakładów użyteczności publicznej. Światowy kryzys lat 1929-1933 wpłynął na zaostrzenie sytuacji wewnętrznej. W 1933 prezydent G. Terra (1931-1938) dokonał, na wzór B. Mussoliniego, zamachu stanu i ustanowił prawicową dyktaturę. W 1942 Urugwaj zerwał stosunki z państwami Osi, a w 1945 wypowiedział im wojnę.

W 1952 wprowadzono nową konstytucję znoszącą urząd prezydenta. Pod koniec lat 50. sprawujący władzę blancos usiłowali realizować politykę Międzynarodowego Funduszu Walutowego, powodując wzrost niezadowolenia społecznego. W latach 60. spadek eksportu (głównie wełny) przyniósł załamanie koniunktury gospodarczej. Rozkład systemu zabezpieczeń socjalnych, rozpowszechnianie się ubóstwa doprowadziły do powstania organizacji partyzanckiej tupamaros (przekształconej w 1985 w partię polityczną). Postępującej anarchizacji życia politycznego nie zdołały zapobiec nawet rządy armii. Wojskowi zawiesili podstawowe prawa obywatelskie (1972), rozwiązali parlament (1976), zabronili działalności lewicowym partiom politycznym.

1985 przywrócono rządy cywilne powracając do demokratycznego modelu sprawowania władzy. W 1986 uzgodniono 3-letni plan odbudowy gospodarki. W 1990 urząd prezydenta objął L.A. Lacalle Herrera (z partii blancos), który ogłosił zgodę narodową i utworzył rząd koalicyjny z udziałem colorados. Jego liberalna polityka ekonomiczna napotkała opór opozycji, a program prywatyzacji został odrzucony w referendum w 1992. W 1994 w wyborach prezydenckich zwyciężył J.M. Sanguinetti Coirolo (z partii colorados). 2000 prezydentem Urugwaju został Jorge Battle, w listopadzie 2004 na stanowisku zastąpił go przywódca lewicy Tabare Vazquez. Po raz pierwszy od 170 lat na czele Urugwaju stanął socjalista.
Ustrój polityczny
Na mocy konstytucji z 1996 Urugwaj jest republiką wielopartyjną z dwuizbowym parlamentem - Zgromadzeniem Powszechnym (Izba Poselska z 99 miejscami i Senat z 30 miejscami). Deputowani pochodzący z wyborów powszechnych sprawują urząd przez pięć lat. Na czele władzy wykonawczej stoi prezydent wybierany na pięcioletnią kadencję, pełni on również funkcje szefa rządu.
Gospodarka
Gospodarka oparta na rolnictwie i hodowli. Użytki rolne stanowią 84% powierzchni. Uprawia się: pszenicę, jęczmień, sorgo, bataty, ryż, buraki cukrowe, kukurydzę, ziemniaki, winorośl, drzewa cytrusowe, tytoń. Hodowla owiec, bydła, koni. Rybołówstwo. Eksploatacja rud uranu oraz talku i granitu. Przemysł spożywczy (mleczarski, mięsny, olejarski), wełniany, skórzany, tytoniowy, chemiczny, samochodowy oraz hutnictwo żelaza. Rozwinięta turystyka.

Dochód narodowy 14 500 USD na 1 mieszkańca (2004). Inflacja: 7,6% (2004). Zadłużenie zagraniczne: 12,8 mld USD (2004). Struktura zatrudnienia: usługi - 70%, przemysł - 16%, rolnictwo - 14%. Handel zagraniczny: eksportuje się głównie tekstylia, mięso, artykuły skórzane, natomiast importuje się maszyny, minerały, artykuły chemiczne. Głównymi partnerami handlowymi są: Brazylia, Argentyna, Stany Zjednoczone. Obroty w handlu z zagranicą – eksport: 2,2 mld USD, import: 2,071 mld USD (2003).
Informacje turystyczne
Ambasada Wschodniej Republiki Urugwaju, 02-516 Warszawa, ul. Rejtana 15 m. 12, tel.: 849-15-90, 849-56-59, 849-50-40, faks: 849-56-59, e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.