Wyświetl większą mapę

Republika Środkowoafrykańska, République Centrafricaine, państwo położone w Afryce Środkowej, bez dostępu do morza. Graniczy na północy z Czadem i Sudanem, na południu z Demokratyczną Republiką Konga i Republiką Konga na zachodzie z Kamerunem. Powierzchnia 623 tys. km2.

Stolica: Bangui (Bangi). Większe miasta: Bambari, Bouar, Berbérati, Bossangoa, Bria.

Język urzędowy: francuski, w użyciu również: sangho, bantu oraz języki sudańskie.

Jednostka monetarna 1 frank CFA = 100 centymów.
Ludność
3,8 mln mieszkańców (2005). Średnia gęstość zaludnienia: 7 osób/km2. Przyrost naturalny: 1,49% (2005). Analfabetyzm: 49%. Skład etniczny: Banda (28,6%), Baya (24,5%), Ngbandi (10,6%), Azande (9,8%), Sara (6,9%), Mbaka (4,3%), Mbum (4,1%), Kare (2,4%).

Religia: protestanci (50,0%), katolicy (33,1%), animiści (12,0%), muzułmanie (3,2%), bahaiści (0,3%). Średnia długość życia: mężczyźni 39 lat, kobiety 43 lata (2005).
Warunki naturalne
Większą część powierzchni kraju zajmuje falista wyżyna Azande, o średniej wysokości 450-600 m n.p.m., będąca wododziałem rzeki Ubangi (prawy dopływ Konga) i Szari (uchodzącej do jeziora Czad). Na północnym wschodzie rozciągają się góry Bongo (1400 m n.p.m.), a na zachodzie góry Gaou (1421 m n.p.m.).

Klimat od pustynnego na północy po równikowy, wilgotny na południu. Średnia temperatura powietrza i średnie opady dla stolicy kraju wynoszą: w styczniu 26°C i 21 mm, w lipcu 25°C i 185 mm.

Goryl, odgłosy

Naturalną szatę roślinną kraju stanowią na południu wilgotne lasy równikowe zamieszkane przez wiele gatunków małp (m.in. przez goryle) oraz na północy sawanna trawiasta z nielicznymi drzewami, będąca siedliskiem dla bawołów, słoni, antylop, hien. W dolinach rzek lasy galeriowe, w których żyją krokodyle i hipopotamy.

Hiena cętkowana, odgłosy
Historia
Zamieszkiwana przez Pigmejów i plemiona Bantu. W XVI w. część ziem dzisiejszej Republika Środkowoafrykańska wchodziła w skład cesarstwa Gaoga. W XV-XVIII w. docierali tu biali łowcy niewolników. Pierwsze stałe osiedle francuskie powstało w 1889 w Bangui. Od 1901 kraj noszący wówczas nazwę Ubangi-Szari włączono w skład Konga Francuskiego, od 1908 Francuskiej Afryki Równikowej - Afrique Equatoriale Française (AEF).

Francuzi podzielili Ubangi-Szari między 40 koncesjonariuszy, którzy w swojej części kraju mieli prawo eksploatacji bogactw naturalnych w zamian za określoną sumę pieniędzy i 15% zysków. W 1960 równocześnie z innymi krajami AEF uzyskała niepodległość. W tym samym roku uchwalono konstytucję, a pierwszym prezydentem wybrano D. Dacko.

1966 w wyniku zamachu stanu do władzy doszedł dowodzący armią J. Bédel Bokassa. Zawieszono konstytucję, rozwiązano parlament. 1972 Bokassa przyznał sobie dożywotnio godność prezydenta i marszałka, w cztery lata później ogłosił się cesarzem Bokassą I. 1979 w wyniku wspieranego przez Francję przewrotu wojskowego obalono cesarza, przywrócono republikę, funkcję prezydenta objął ponownie D. Dacko.

Bokassa, który ubiegał się o azyl polityczny we Francji, schronił się na Wybrzeżu Kości Słoniowej. 1980 nowy rząd zerwał stosunki dyplomatyczne z ZSRR i Libią. W referendum zatwierdzono nową konstytucję, przywrócono system wielopartyjny. W wyborach prezydenckich zwyciężył ponownie Dacko.

Pojawiające się oskarżenia o oszustwa wyborcze spowodowały wybuch zamieszek w Bangui. Eskalacja walk doprowadziła do wprowadzenia stanu wyjątkowego. Skutkiem wzrastającego napięcia wewnętrznego był zamach stanu i przejęcie władzy przez generała A. Kolingbę (1981). W kraju wprowadzono system dyktatury monopartyjnej, Kolingba objął funkcję szefa państwa i rządu.

1986 powrócił do kraju były cesarz Bokassa I, postawiony przed sądem m.in. za morderstwo i sprzeniewierzenie pieniędzy państwowych otrzymał wyrok śmierci zamieniony w 1988 na karę więzienia.

1992 po przeszło dziesięcioletniej dyktaturze jednej partii odbyły się pierwsze wolne wybory parlamentarne i prezydenckie. Jednak ze względu na manipulacje prezydenta Kolingby wybory uznane zostały przez Sąd Najwyższy za nieważne. Nowe głosowanie w sprawie obsady urzędu prezydenta przyniosło zwycięstwo A. Patassé (1993). Przed swoim odejściem Kolingba ogłosił amnestię generalną, w wyniku której były cesarz Bokassa odzyskał wolność. 1999 urząd prezydenta objął ponownie A. Patassé. 2000 w kraju wybuchły zamieszki antyrządowe, a 2001 przy współpracy oddziałów z Libii i Czadu, udaremniono zamach stanu, na czele którego stał były prezydent kraju A. Kolingba. 2002 nastąpił kolejny przewrót. Jego przywódca F. Bozize w 2003 ogłosił się prezydentem i rozwiązał parlament. W maju 2005 odbyły się wybory, w których zwyciężył Bozize oraz partia, której przewodzi - Konwergencja Narodowa Kwa Na Kwa.
Ustrój
Wielopartyjna republika prezydencka z jednoizbowym parlamentem o pięcioletniej kadencji – Zgromadzeniem Narodowym z 109 miejscami. Deputowani wybierani są w głosowaniu powszechnym na pięcioletnią kadencję.
Gospodarka
Republika Środkowoafrykańska jest słabo rozwiniętym krajem rolniczym. Tereny uprawne zajmują tylko 1/3 powierzchni kraju. Uprawia się m.in.: proso, sorgo, maniok, bataty, ryż, orzeszki ziemne, bawełnę, kawę, palmę oleistą, sizal, kauczuk, tytoń.

Słabo rozwinięta hodowla, głównie z powodu występowania muchy tse-tse. Bogactwa naturalne: diamenty, złoto i rudy uranu. Niewielki przemysł przetwórczy (m.in. fabryki montujące samochody). Rzeki (głównie Ubangi) są ważną arterią komunikacyjną kraju. Brak linii kolejowych.

Dochód narodowy 1 100 USD na 1 mieszkańca (2004). Inflacja: 3,6% (2004). Zadłużenie: 881,4 mln USD (2000). Struktura zatrudnienia: rolnictwo - 42%, usługi - 41%, przemysł - 17%.

Handel zagraniczny: eksportuje się głównie diamenty, drewno, kawę do Belgii (41%), Włoch (8,9%), Hiszpanii (8,1%), natomiast importuje się wyroby gotowe, żywność, samochody z Francji (19,4%) i Stanów Zjednoczonych (16,3%). Obroty z zagranicą (2002) – eksport: 172 mln USD, import: 136 mln USD.